بخواهد دلالت نظم و اتقان مصنوعات را انكار كند بايد به اصل تغييرات تصادفى متوسل شود ولى اگر بخواهد اصل هدايت و رهبرى موجودات را انكار كند بايد بگويد حركات منظم موجودات لازمهء جبرى ساختمان آنهاست ، مثلًا تلفن خودكار طورى ساخته شده كه وقتى كه شما انگشت را روى شمارهء 5 مىگذاريد ، در مركز ، سيم شما با قسمت 5 متصل مىشود و در نوبت دوم با 6 و نوبت سوم با 3 مثلًا و همچنين . اين لازمهء اين ساختمان است بدون اينكه احتياجى به قوهء رهبرى در خود اين موجود يا ماوراء اين موجود در كار باشد . همچنين است ساختمان موشكهاى قاره پيما و غيره . اما لازمهء ساختمان يك اتومبيل اين نيست كه خود به خود شما را از محل كارتان به منزل برساند . تقرير برهان هدف به اين نحو است كه طرز كار موجودات اعم از جماد و نبات و حيوان و انسان نشان مىدهد كه در كار اين موجودات توجه به هدف وجود دارد ، هدف نشانه گيرى شده است و به سوى آن مىرود . البته در اعمال ارادى انسان و حيوان بحثى نيست ، زيرا مسلم است كه در انسان و حيوان هوش و فهمى هست كه قادر به نشانه گيرى است و بحث در خود آن هوش و فهم مربوط مىشود به اصل نظم يا خلقت . آنچه دربارهء انسان و حيوان از اين لحاظ بايد گفته شود خود فهم و هوش نيست ، الهامات حيوانى و انسانى است كه بعداً خواهيم گفت . به هر حال ما مىگوييم در حركات نباتات و پيكر انسان و حيوان و حتى در حركات برخى جمادات نشانه هايى از توجه به هدف هست . اين رفتن به سوى هدف يا بايد ناشى از ساختمان ماشينى آنها باشد و مكانيسم آنها براى اين كار كافى باشد ، يا بايد اين موجودات داراى عقل و شعور كاملى باشند و يا بايد قوهء مدبرى اينها را رهبرى كند و لااقل به اين صورت باشد كه نوعى شور و عشق به هدف در باطن موجودات باشد كه بر ما مخفى است و البته وجود اين شور و عشق ، خود حاكى از ماوراء طبيعت است .